STM32F4 Discovery ve Ubuntu Bölüm-1

OYUN BAŞLASIN!

Evet bayadır elimde bulunan STM32F4 Discovery kartı ile nihayet uğraşmaya başlayabildim. Piyasada bulabileceğiniz çoğu deney kartı gibi Win sistemlerde pek bir sorun yok. Kolayca kurulum yapıp çalışmaya başlayabiliyorsunuz. Gelgelelim söz konusu linux olunca çoğu firma görmedik duymadık bilmiyoruz havasında olduğu için mecburen kendi göbeğimizi kendimiz kesiyoruz. Linux camiasının güzelliği işte pek çok seçeneğe sahip olmak:)

Sizleri baştan uyarıyorum uzun bir yazı olacak. O yüzden yeteri miktarda çay kahve su tedarik ediyoruz, güzel bir müzik albümünü de çalma listemize ekleyip kuruluma başlıyoruz. Kurulum yaptığım işletim sistemi Ubuntu 12.04 x64.

NOT: Bu yazı hazırlanırken yararlanılan kaynaklar şunlardır:

1-Ön Hazırlık

Kuruluma başlamadan önce ilk olarak bilgisayarımıza gerekli dosyaları indiriyoruz. Bize ilk lazım olan şey arm ortamı için gerekli olan kütüphaneleri ve derleyicileri içeren çalışma ortamı. Yabancılar genelde bu ortamı “arm-tool-chain” olarak isimlendiriyor. Bu dosyaları kendiniz oluşturabileceğiniz gibi internet üzerinden hazır oluşturulmuş olan sürümleri de indirebilirsiniz. Bu çalışmada ilk önce kolaylık olması açısından hazır bir çalışma ortamı kullanılacaktır. Kullandığımız çalışma ortamı Mentor tarafından sağlanan Sourcery Codebench. Bu dosyaların ücretsiz sürümünü BURADAN indirebilirsiniz.Tek sıkıntı üyelik gerektirmesi. Üye olduktan sonra indirme isteğinde bulunduğunuzda dosya bağlantısı e-posta adresinize gönderiliyor bu sayede gerekli indirme bağlantısına ulaşabiliyorsunuz. Bu yazı yayınlandığı sırada en güncel sürüm Sourcery Codebench Lite 2011.09-69 idi. Ya da ben uğraşamam üyelikle falan diyorsanız belirtilen sürümü BURADAN indirebilirsiniz.

Dosyayı indirdikten sonra sıra geldi kurulum yapmaya. Kurulum yaptığımız dizin /opt dizini. Bu tarz dosyalarımı bir alışkanlık olarak buraya kuruyorum. Ama siz istediğiniz başka bir dizin için de uygulayabilirsiniz. Kuruluma başlamadan önce root kullanıcısına geçiş yapmanız gerekiyor.

sudo su
mkdir /opt/CodeSourcery
cd /opt/CodeSourcery
tar xvf /dosya_dizini/arm-2011.09-69-arm-none-eabi-i686-pc-linux-gnu.tar.bz2
ls
echo PATH=\"$PATH:/opt/CodeSourcery/arm-2011.09/bin\" >> /etc/environment
source /etc/environment
arm-none-eabi-gcc --version
NOT: taz xvf /dosya_dizini/ kısmına biraz önce indirdiğini dosyanın tam adresini yazınız. Örneğin kullanıcı adınız "zzz" olsun ve dosya "İndirilenler" klasöründe bulunsun. O halde adresimiz /home/zzz/İndirilenler/arm-2011.09-69-arm-none-eabi-i686-pc-linux-gnu.tar.bz2 olacaktır.

2-Eclipse Kurulumu ve Gerekli Eklentilerin Yüklenmesi

Dosyaları indirdikten sonra sıra geldi yazılım geliştirme ortamımızı Eclipse ile birlikte kullanabileceğimiz hale getirmeye. Bu kurulumda Eclipse yazılımının temel sürümü kullanılmış ve tüm anlatım onun üzerinden yapılmıştır. Eğer eclipse kurulu değilse basitçe :”sudo apt-get install eclipse” diyerek ubuntu altında Eclipse paketlerinin yüklenmesini sağlayabilirsiniz. Bu komuttan sonra Eclipse yazılımının temel sürümü kurulmuş olacaktır. Fakat bize gereken Eclipse CDT (C/C++ Development) sürümüdür. İlk önce bu eklentiyi kurmakla işe başlıyoruz.

  1. Help > Install New Sowtware
  2. Work with satırına: http://download.eclipse.org/tools/cdt/releases/indigo yazıyoruz.
  3. CDT Main Features başlığından “C/C++ Development Tools” seçeneğini ve CDT Optional Features başlığından C/C++ GDB Hardware Debugging başlığını seçiyoruz.
  4. İşlemleri sırasıyla takip edip kurulumu bitiriyoruz.

Bağlantı hızınıza göre kurulum süresi değişken olacaktır. Ortalama 10 dk civarlarında tamamlanır diye tahmin ediyorum. Kurulum bittikten sonra bir uyarı ekranı çıkacak ve güncellemenin tamamlanması için yazılımı yeniden başlatmanız gerektiğini söyleyecektir. “Restart Now” diyerek kurulum işleminin tamamlanması için gerekli son adımı da atıyoruz. Sıra geldi Eclipse için arm eklentimizi kurmaya. Bu eklenti sayesinde bir önceki adımda indirdiğimiz Sourcery Codebench Lite dosyalarını Eclipse altından kullanabileceğiz. Kurulum adımlarına geçelim:

  1. Help > Install New Software
  2. Work with satırına: http://gnuarmeclipse.sourceforge.net/updates adresini ekliyoruz.
  3. CDT GNU Cross Development Tools başlığını seçiyoruz ve Next tuşuna basıyoruz.
  4. Birkaç Next tuundan sonra Finish diyerek kurulumu bitiri

Burda da bağlantı hızınıza göre kurulum bir kaç dakika sürecektir. Kurulum sırasında Bir “Securtiy Warning” penceresi açılacaktır. Buraya “OK” diyerek devam ediyoruz. Kurulum tamamlandıktan sonra programı tekrar başlatmanızı isteyecek bir ekran çıkacak. Buraya da “Restart Now” diyerek devam ediyoruz.

3-ST-Link ve Diğer Gerekli Yazılımların Yüklenmesi

Sıra geldi kurulumuzun 3. adımına. Bu adımda kartımıza program atmak için gerekli ara program olan St-Link programının kurulumunu yapacağız. Bu program sayesinde kartımıza program atabilir , kartımızda bulunan hafıza içeriğini tekrar bilgisayarımıza kopyalayabiliriz. İlk olarak kendimize bir çalışma klasörü oluşturuyoruz. Ve derleme öncesi gerekli ek dosyaları yüklüyoruz. Bu yükleme için sisteminizde git istemcisinin kurulu olması gerekiyor.

sudo apt-get install libsgutils2-dev libusb-1.0-0-dev autoconf libtool
mkdir src
cd src
git clone git://github.com/texane/stlink.git
cd stlink
./autogen.sh
./configure
make

02.07.2012 – Güncelleme : @Tagli uyardı ST-Link kurulumunda değişiklik gerçekleşmiş. O yüzden önce bir “README” dosyasına göz atmakta fayda var. Eski kodları iptal edip yenilerini ekledim.

28.08.2012 – Güncelleme : ST-Link kurulumunda yine değişiklikler olmuş. “libtool” paketi kurulması gerekiyor, derlenen dosyalar ana stlink klasöründe oluşturuluyor. İlgili yerler güncellendi.

Derleme işlemi bittikten sonra dosyaları kopyalayıp düzenliyoruz. Tüm bu işlemler için root olmanız gerektiğini unutmayın.

mkdir /opt/stlink
cd /opt/stlink
cp /home/user/src/stlink/st-flash ./st-flash
cp /home/user/src/stlink/st-util st-util
echo PATH=\"$PATH:/opt/stlink\" >> /etc/environment
source /etc/environment

Şimdi de USB erişim ayarlarımızı düzenleyelim. Bu sayede kartımızı bilgisayarımıza bağladığımızda /dev/ dizini altında bir aygıtımız olacak.

cp /home/user/src/stlink/49-stlinkv*.rules /etc/udev/rules.d
udevadm control --reload-rules

Evet stlink araçlarının kurulum işlemi tamamladı. İsterseniz bir kontrol edelim. Kurulum işlemi bittikten sonra root kullanıcısından çıkabiliriz. Kart içinde yüklü bulunan içeriği olduğu gibi bilgisayarımıza kopyalayalım.

st-flash read ~/STM32F4-Discovery.bin 0x8000000 0x100000

Bu komutu verdiğimizde kartın içeriğinde bulunan yazılım kullanıcı dizinimize kopyalanıyor. Eğer st-flash komutu bulunamazsa ya bilgisayarınız yeniden başlatın ya da bu seferlik “source /etc/environment” komutunu verin ve tekrar deneyin. Şimdi de kopyaladığımız içeriği tekrar karta yazalım. Fakat başta uyarayım bu işlem bir kaç dakika sürebilir. Bu işlem de tamamlandığında ST-Link programının sorunsuzca çalıştığına emin olabiliriz.

st-flash write ~/STM32F4-Discovery.bin 0x8000000

Evet buraya kadar neler yaptığımızı özetleyelim. Arm derlemesi için gerekli dosyaları indirdik. Eclipse programımızı ve CDT eklentisini kurduk. İndirdiğimiz arm dosyalarını Eclipse altında kullanmak için gerekli eklentiyi kurduk. Kartımıza program atmak için gerekli olan St-Link programının kurulumunu yapıp çalıp çalışmadığını sınadık.

Yazı uzun olduğu için iki parçaya böldüm. Diğer işlemler için ikinci bölüme geçelim.

1. Bölümün Sonu

Bölüm 4: Yolculuk Vakti…

Yüzdük yüzdük ve erasmus maceramızın başlama noktasına geldik. Bu satırlar yarın sabah (şu an itibari ile tarih 10 Şubat 2011 ve saat 23:00) 6.30’da yolculuğa başlayacak olan bendeniz tarafından, İstanbul’a yaptığım otobüs yolculuğu sırasında yazılıyor. Bu noktada konforlu hat uygulamasına başlayan “İsmail Ayaz Turizm” e teşekkür ediyorum. Reklam gibi ama, öğrencilik mesleğini yıllarca icra etmiş biri olarak otobüs yolculukları konusunda oldukça tecrübeli sayılırım.

Gelelim yolculuk kısmımıza. Buradaki en önemli kısım herhalde çantayı hazırlamak olacak. Benim gibi ekonomi sınıfı uçan çoğunluk için hava yolu firmalarının çoğu 20 kg’lık bagaj sınırı koyuyor. Tabi bu sadece normal bagajınız için geçerli. El çantası hariç. 20 kg oldukça kolay ulaşılan bir sınır. Çünkü zaten ortalama 4 kg çantanın kendi ağırlığı oluyor. Bu arada kullandığım çanta şu tekerlekli çekçekli tiplerden ufak olanlardan.

Anladığım şu ki ilk deneme de asla o eşyalar o çantaya sığmıyor. Burada kilo sınırını gözetiyoruz tabi ki. Yaklaşık 4 denemeden sonra 19.8 Kg gibi  🙂 sınırda bir ağırlıkla eşyaları çantama sığdırdım. Tabi burada ufak bir püf noktası verelim. Şu vakumlu hurç denen nane hakikaten oldukça işe yarıyor.  Özellikle hacmi fazla olan kazak ve benzeri eşyaları oldukça ufaltıyor ve çantanızda yer açıyor. Takdire şayan 😉

Yanıma aldığım ikinci çantam için ne yazıkki aynı şeyleri söyleyemeyeceğim. Oldukça kalabalık bir elektronik zerzevatın yanında aldığım iki kitap ta eklenince sırt çantamın ağırlığı 12 kg gibi bir ağırlığa ulaştı. Umarım bu sırt çantası için arza çıkarmazlar çünkü çoğu firma bu el çantası için de 8 kg sınırı uyguluyor ve fazladan olan her kg için oldukça sağlam fiyatlar çekiyorlar.

Çanta hazırlıklarını da yaptıktan sonra sıra geldi vekaletname olayına. Aslında çoğu kişi için gereksiz olabilir ama ben ihtiyatlı davranıp Türkiye’de gerekebilecek resmi işlemlerim için kardeşime vekaletname bıraktım. Lafı gelmişken arkadaş bir sayfa için 50 TL’de istenmez ki :).

Az kalsın unutuyordum. Uçak bileti falan aldıkta bir de “check-in” işlemimiz var. Lufthansa internet üzerinden bu işlemi yapmanıza müsade ediyor. Bu sayede koltuk seçimi ve benzeri işlemleri rahatça yapabiliyorsunuz. Koltuk demişken benim gibi hafiften iri bir bünyeniz varsa -yazar burada iyimser davranmıştır 🙂 – her koltuk sizin için uygun olmayabilir. O yüzden bineceğiniz uçağın modeline göre bir araştırsak ne çıkar dedim ve www.seatguru.com sitesini buldum. Uçağınızın modelini seçiyorsunuz ve o modele ait koltuk bilgileri görüntüleniyor. Güzel bir uygulama.

EKLEME-1: An itibari ile (ki saat 5:52 oluyor) Tüm güvenlik noktalarını sorunsuzca geçerek uçağımın kalkacağı kapıya ulaştım. Bu aşamada aklımda kalanları hızlıca maddelere dökeyim:

  • Güvenlik kapılarında bilgisayarınız, sayısal fotoğraf makineniz v.b. ürünleri çantanızdan çıkartmanızı isteyebiliyorlar.
  • Metal kemer kullanmayın (2 sefer çıkartmak zorunda kalıyorsunuz)
  • Bot giymeyin. Son kontrolde botları çıkartıp galoşlarla dolanıyorsunuz 🙂 hoş değil.
  • Sırt çantamı tartmadılar (13 kg idi)
  • Sırt çantamda bulunanların kısa özeti : bilgisayar,dslr fotoğraf makinesi, XUPV5 fpga deney kiti, Linksys WRT54GL kablosuz erişim noktası (kendi donanımlarımı kullanmayı seviyorum 🙂 ), bir kaç ufak arm deney kiti, 2 adet harici hdd, 2 kutu antibiyotik,2 kutu soğuk algınlığı ilacı, 1 kutu ağrı kesici, 2 adet kitap ve tüm bu ekipman için gereken kablo, adaptör şarj cihazı, ara bağlantı kabloları.
  • Ayaklı elektronik malzeme dükkanı kıvamındayım ama olsun 🙂 Bu arada bu kadar eşyayı taşıyan çanta Lowepro Fastpack 350 modeli.

Devam Edecek…

Bölüm 3: Vize, Seyehat Sigortası, Uçak Bileti

Vize Başvurusu

Yazı dizimizin ilk iki bölümünde genel olarak yapılacak işlemlerden ve kabul mektubunuz geldikten sonra yapılacaklardan bahsettik. Sıra geldi Polonya için vize işlemlerine başlamaya. Polonya Cumhuriyeti’nin ülkemizde iki yerde konsolosluğu var. Biri İstanbul diğeri ise Ankara. Şimdiye kadar okuduğum yorumlara göre Ankara konsolosluğu daha olumlu bir fikir oluşturmuş. Ben de işlemlerimi Ankara elçiliğinde halletmeye karar verdim. Hem Ankara bana yakındı hem de kardeşim Ankara’da olduğu için benim yerime işlemlerimi yapabilirdi.

Aslına işlemlerimi kendim halledip buraya yazmak fikrindeydim fakat elimdeki projeler sebebi ile buna fırsat bulamadım ve başvurumu kardeşime yaptırdım. Evet Polonya Elçiliği başka kişiler adına başvuru yapılmasına müsade ediyor. Fakat kargo ile başvuruyu kabul etmiyor. Polonya Vizesi için gerekli evrakların ne olduğu hakkında bilgiyi elçiliğin kendi sitesinden bulabiliyoruz. Erasmus kapsamında gidecek öğrenciler için istenen belgeler şunlar:

  1. Polonya D tipi uzun süreli vize müracaat formu üzerine 1 geçerli (yeni) fotoğraf (+ 1 adet yedek foto), vize formunda bulunan tüm soruların eksiksiz olarak doldurulduğu ve başvuru sahibi tarafından imzalanmış vize formu (tüm sorular cevaplanmalıdır)
  2. Talep edilen vizenin bitiş tarihinden itibaren en az üç ay daha geçerli pasaport. Vize başvurularında pasaportun geçerlilik süresi, yabancının Polonya Cumhuriyeti’nden yapacağı çıkış tarihinden en az 3 ay daha uzun olmalıdır ve pasaportun ilk veriliş tarihi 10 yıldan eski olmamalıdır,
  3. Pasaportun tüm dolu sayfalarının fotokopileri,
  4. Öğrenci belgesi,
  5. Polonya’da öğrenim görmeye hak kazandığınız üniversiteden öğrenci değişimi programı öğrencisi olduğunuza dair yazı veya davetiye,
  6. Üniversitenizden alacağınız Konsolosluğa hitaben yazılmış ve öğrenci değişim programı öğrencisi olduğunuza dair yazı – hibe alıyorsanız tutarı ve süresi de belirtilmelidir. Hibe almıyorsanız ebeveynlerin gelir durumunu gösterir belge ibraz edilir (Maaş bordrosu, emekli cüzdanı, banka hesap ekstresi, tapu fotokopisi vs.),
  7. Planlanan kalış süresini kapsayan tüm Schengen ülkelerinde geçerli ve 30.000 Avro tazminat tutarındaki seyahat sigorta poliçesi.

Sayfada bulunan ek bilgiler ise :

4,5,6,ve 7.maddelerdeki belgelerin aslı ibraz edilirken fotokopileri verilir.

Vize müracaatı için pasaport sahibinin bizzat gelmesi gerekli değil, adınıza başka bir kişi başvuruda bulunabilir. Polonya vizesi için İstanbul Başkonsolosluğu’na veya Ankara Büyükelçiliği’ne başvurabilirsiniz. Posta veya kargo ile yapılan başvurular kabul edilmez. Ankara’da vize müracaatları hafta içi her gün, saat 10.00 – 12.00 arasında alınır.

Eksiksiz müracaat alındıktan sonra vize kararı en erken 4. iş günü verilir.

Toplam 7 kalemden oluşan başvuru listemizde ilk sırada başvuru formumuz yer alıyor toplamda 3 sayfadan oluşan bu formu BURADAN indirebilirsiniz. İndireceğiniz form Polonya D tipi uzun süreli vize müracaat formudur. 2, 3, 4 ve 5 numaralı maddede istenenleri zaten temin etmiştik. 6 numaralı madde için okulunuzda bulunan erasmus ofisinden, elçiliğe hitaben yazılmış bir yazı alacaksınız. Gelelim 7. maddeye.

€30.000 teminatlı seyehat sigortası yaptırmak için sigorta şirketlerine başvurmanız gerekiyor ve talep edilen tutarlar firmadan firmaya değişiyor. Reklam gibi olacak ama dolaştığım sigorta şirketleri içerisinde en uygun fiyatı HDI Sigorta verdi. 180 Günlük sigorta için toplamda 55 TL ödedim. Bulduğum en ucuz firma oydu. Sigorta başvurusu yaparken Pasaportunuzun da yanında olması gerekiyor unutmayın. Toplamda 10 dk içinde bu belgeyi temin edebiliyorsunuz. Size verilecek belgeler içinde İngilizce bir kopyasını istemeyi unutmayın. Elçiliğe bu ingilizce evrakla başvuruyoruz.

Yukarıda belirtilen belgeleri dosyalayıp kardeşime gönderdim ve kendisi benim için 17 Ocak 2011 tarihinde başvuru yaptı. Başvuruları saat 10:00 gibi alıyorlar, sabah biraz erken giderseniz işinizi daha çabuk halledersiniz. Kardeşimin bana belirttiğine göre o gittiğinde(9.30) 5 kişi önceden varmış. 6. olarak sıraya geçmiş fakat rezervasyon yaptıran bir kaç kişi ve araya kaynak yapan bir kaç kişi olduğu için (araya kaynak yapanlar kendilerine iyi hayır! duaları aldılar ama neyse konumuz bu değil) 10.kişi olarak içeriye girebilmiş ve birkaç dakika içinde başvuru işlemleri hallolmuş.

Bugün itibari ile 21 Ocak 2011 oluyor, 180 günlük, 1 Şubat 2011 ve 31 Temmuz 2011 tarihleri arasında geçerli olan vizemi almış bulunuyorum.  Toplamda 5 günde vize işlemimiz halloldu. Buradan Ankara’da bulunan Polonya Cumhuriyeti Büyükelçiliği çalışanlarına, işlemleri gerçekten hızlı tamamladıkları için çok teşekkür ediyorum. Zira başka ülkelere 18 Aralık 2010 tarihinde başvurup ta hala vizesi gelmeyen arkadaşlarım var.

Uçak Bileti

Normalde uçak bileti için vize tarihlerinin kesinleşmesi daha iyidir bu yüzden vize için ne kadar erken başvuru yaparsınız daha ucuza uçak bileti bulma şansınız artacaktır. Fakat benim gibi işlerinizi son anlara bırakanlardansanız daha fazla para ödemeye hazırlanın.

Uçak bileti bulma işi başlı başına ayrı bir olay. Bir kere en önemli şartımız nedir ? Tabiki en ucuz bilet. Bunun için de ne kadar önce bilet alırsanız ucuza bulma şansınız artar. Gördüğüm kadarıyla doğrudan uçuşlar oldukça pahalı, hele THY’ye hiç bulaşmayın. Hava yolu firma sayısı fazla olduğu için bize belirttiğimiz şartlar içinde arama yapacak bir site lazım. Dolaştığım bir kaç site içinde en kullanışlı bulduğun firma www.sonfiyat.com . Burada oldukça falza vakit geçirdim doğrusu. Uygun seyehat tarihleri, uygun varış saatleri ve en önemlisi uygun fiyatı bulmak için biraz çaba harcamak gerekti. En sonunda tam istediğim saatlerde ve bulabildiğim en ucuz fiyata ki kendisi 450TL oluyor, gidiş dönüş biletimi aldım. Neden gidiş dönüş derseniz tek yöne gidiş fiyatları oldukça yüksek. Yolculuk planım ise şöyle :

11 Şubat 2011 6.30 İstanbul-Atatürk Hava limanı (Lufthansa)

11 Şubat 2011 8.30 Almanya-Münih (Aktarma) Kalkış : 10.30(Lufthansa)

11 Şubat 2011 12.30 Polonya-Varşova

Dönüş yolculuğum ise LOT ile doğrudan Varşova-İstanbul arasında. Biletimi bir 10 gün önce alsaydım aynı güzergahta 370 TL ye uçak bileti bulabiliyordum. Aklınızda bulunsun ne kadar erken o kadar iyi. Onuda geçtim uçak biletleri aynı borsa gibi, bileti satın almak için 5 kez denedim ancak 5. de sistem onay verebildi. Yani anlık indirimler yada yükselişler olabiliyor ona göre. Nihayetinde biletimizi aldık. Bilet dediğimde elektronik posta adresime gelen bir ileti sadece :). Yazıcıdan çıktısını alıyorsunuz ve işte biletiniz hazır. Afiyet olsun efendim. Bu arada not uçağa binmeden önce “check-in” işleminizi yapmanız gerekiyor unutmayın. Bazı hava yolu firmaları internet üzerinden check-in işlemine izin veriyorlar bu sayede kolayca halledebiliyorsunuz.

Son olarak yurtdışına çıkış için devletimiz sağolsun! “yurtdışı çıkış har(a)cı” alıyor. Ödemeye mukabil de pul veriyorlarmış. Bu ödeme ve pul ile ilgili ekşisözlükten @ik ben een ster adlı kullanıcıdan geliyor :

atatürk havalimanında maliye veznelerinden veya 24 saat açık bankalardan alınabilecek gereksiz zımbırtı.

Şimdilik bu kadar. Bir sonraki yazımızda da kısmetse bavulumuzu hazırlayacağız.

Devam edecek…

T61 SSD Güncellemesi

Bir önceki yazımda emektar T61 makinam için yaptığım bellek yükseltmesini yazmıştım. Aradan 6 ay geçtikten sonra diğer bir hedefim olan SSD güncellemesini de gerçekleştirdim. Bellek yükseltmesine kıyasla biraz daha uğraştırıcı olduğunu söyleyebilirim. Uğraştırıcı dediysem de gözünüz korkmasın o kadar karmaşık değil. Sorun SSD2lerin oldukça yeni olmasından kaynaklı. Neyse konumuza dönelim.

Satın aldığım ssd OCZ Vertex 2 120GB serisinden bir ürün. Forumlardan gördüğüm kadarıyla da kullananların oldukça sevdiği bir cihaz. Sıra gelelim asıl soruna. Sorun şu ki T61 serisi makinaların büyük kısmı donanımsal olarak SATA2 desteklese de cihazlar fabrika çıkışı olarak sata1 durumuna sınırlandırılmış olarak geliyor. Geleneksel sabit sürücüler düşünüldüğünde çok sıkıntı yaratan bir durum değil bu fakat söz konusu ssd2ler olunca sata2 teknolojisinin sınırları zorlanmakta. O yüzden ilk olarak T61 cihazımız için resmi olmayan bir bios güncellemesi yapmak gerekiyor. Bu sayede sata2 desteğini etkinleştirebiliyoruz. T61 cihazınınz hangi durumda çalıştığını öğrenmek için şu basit komutu verebiliriz

dmesg | grep SATA

Bu komutun çıktısı olarak iki durum görebilirsiniz :

  1. SATA link up 3.0 Gbps (SStatus 123 SControl 300)  🙂
  2. SATA link up 1.5 Gbps (SStatus 123 SControl 300) 🙁

Eğer gerekli güncelleme yapılmazsa göreceğiniz çıktı muhtemelen 2. seçenekteki gibi olacaktır. Bu bios güncellemesine BURADAN ulaşabilirsiniz. Ama lütfen unutmayın tüm sorumluluk size aittir. Bios güncellemesini yaptıktan sonra yeni ssd sürücümüzü T61’e takıp işletim sistemimizi (Ubuntu 10.10) kuruyoruz. Buraya kadar güzel. Sıra geldi ince ayarlara. Açıkçası ince ayarlarla ilgili bazı pürüzler mevcut. Kimileri “günlüklemeli dosya sistemi (journaling file system)” kullanmayın diyor, kimileri kullanın fark etmez. Ben veri güvenliğini de göz önüne alarak standart ext4 dosya sistemini seçtim. Yaptıklarımı sıralamak gerekirse :

1) EXT4 biçimi ile sabit sürücümü biçimlendirdim. Bu işlem Ubuntu kurulurken yapılabiliyor.

2) TRIM desteğini etkinleştirmek ve bazı başarım iyileştirmeleri için /etc/fstab dosyama şu ayarları ekledim (koyu ile yazılanlar) :

UUID=cd9f1dc3-30f8-48df-ba2a-ab09eb34af19 / ext4 noatime,discard,data=ordered,errors=remount-ro 0       1

3) Geçici (Temp Files) dosyaları bellek üzerinde oluşturduğum alana taşıdım. Bu işlem eğer belleğiniz yeterliyse (en az 4 GB tavsiye edilir) yapılmalı. Ayrıca firefox’un geçici dosyalarını da bu alana yönlendirdim. Bu işlemler için ilk olarak şunları yapıyoruz. Yine /etc/fstab dosyamızın sonuna şu satırları ekliyoruz:

tmpfs    /tmp    tmpfs nodev,nosuid,noexec,mode=1777    0    0

Makinamızı yeniden başlattıktan sonra işlemimizi kontrol etmek için df komutu verebiliriz. İşleminiz doğru yapıldıysa şuna benzer bir satır görmelisiniz:

tmpfs                  4060712      1348   4059364   1% /tmp

Sırada firefox için kullanılan geçici dosyaları bu oluşturduğumuz alana göndermek kaldı. Bu işlem için şunları yapıyoruz:

about:config yazınız

browser.cache.disk.parent_directory anahtarını arayın, yoksa, sağ tuş>yeni>katar diyerek oluşturun ve değer olarak /tmp verin

Firefox’u kapatıp yeniden açın ve kontrol etmek için about:cache yazdığınızda dizin olarak /tmp dizinini görebilirsiniz.

4) Sırada disk yönetimi ile ilgili bir ayar var. Günümüz işletim sistemleri çoğunlukla mekanik disklere göre iyileştirildiği için ssd’ler söz konusu olduğunda aynı ayarlar verimli olmuyor. Bu yüzden linux altında okumave yazma başarımını arrtıracak bir diğer ayar için /etc/default/grub dosyasında şu değişiklikleri yapıyoruz (koyu ile yazılan yerler):

GRUB_CMDLINE_LINUX_DEFAULT=”quiet splash elevator=noop

Buradada iki görüş var ya noop kullanın ya da deadline diyenler mevcut, kısaca ikisinden biri tercih edilebilir. Bu işlemi yaptıktan sonra ayarlarınızın etkin olabilmesi için şu komutu vermelisiniz :

sudo update-grup

Ayarlarımızı bitirdikten sonra sistemimizi tekrar başlatıyoruz. Sıra geldi kontrol etmeye eğer işlemi doğru yaptıysanız şu komu verdiğinizde :

cat /sys/block/sda/queue/scheduler

[noop] gibi bir değer okumanız gerekiyor. Peki trim desteğinin etkin olup olmadığını öğrenmek istiyorsanız şunları yapın :

sudo -i
 
dd if=/dev/urandom of=tempfile count=100 bs=512k oflag=direct
 
hdparm --fibmap tempfile

tempfile adında bir dosya oluşturduk ve onun başlangıç adresini öğrendik. “begin_LBA” altında yazan sayı bize lazım. O bizim başlangıç adresimiz. Şimdi yazdırdığımız dosyayı okuyalım:

hdparm --read-sector begin_LBA_adresimiz /dev/sdX (x burada cihazın harfini temsil ediyor benim sistemim için a (sda))

Dosya içeriğini okuduk burda karmaşık bir takım veriler göreceksiniz. Önemli değil. Benim sistemimde oluşturulan dosya şöyle:

/dev/sda:
reading sector 1651712: succeeded
bc40 2669 072c e0c6 9b10 b88c 9ae0 4b36
4708 c9ff 59b3 2c1a c16e ac01 4e72 4c6a
fcb3 c4b8 d68c 35f6 21fb 98c9 f477 9e9d
c45b 0ede 2ed9 84cf 61e9 1b8a 1df7 fe60
ad24 019d f928 c5d6 04bd 34b4 8458 812a
2ed5 f2e8 da50 275f 68c9 81f3 d964 9c3d
fadf fb96 c2a5 257b 1c0c b34b 67fa 2007
668c 6904 6ec1 d4df 5cb7 2bce 5039 1b45
666d 8c2e 7d3c 33ab 9445 bf25 308d 9d7e
1fdd fe14 ef44 f30d 6fa7 56b7 ff31 32bd
e2f8 b6b5 2065 3a03 8ad8 5e0e 8a13 b492
d5e4 8906 0cb7 82ae c074 2045 32f9 18d2
e8e2 6dbb d7bf f910 7d52 0d93 261b d0b6
cac8 d488 62d0 6ec0 0b3d fdfc db13 d4ff
39d9 9a93 ff0c 5d0c 0d3e 8e8f e0a1 835e
c514 8030 89bb 068b 6a42 4158 4bcf aada
841f 3a72 14fe ad8f e8c0 4c61 a79f 3560
1e90 935a cb59 356b c13d 306b 1968 ddc4
5e28 c4f9 97a5 63da b07e f961 1150 aff6
a7be aa5c 0096 5a50 2d42 b8a8 8e45 5541
b5d4 f78e 23e2 e71d 29f3 57a9 d853 b81a
a68e 0e31 faa9 663d 15fb c593 51f8 0a71
72cc c739 351f ba41 255c fc74 22fe 4abf
2287 906f 4fc0 3b70 c48e 52f8 e0d2 fcd7
dbe2 2ec8 bb97 d821 2deb d02a 843a dea3
6b34 979c 98d8 192b 435d 7e80 2c15 9fbd
d1e5 fb47 a42e d8a1 de83 b2c8 fe02 6fcb
5697 7b6b 8049 33f5 42a1 861e 3309 95ab
491b c955 8c3e f06d 3de0 7d05 2c74 0ccc
c350 568c b783 ccbc 37dc 5851 5568 376d
bdf0 d468 f42a 8a3d e941 ab2a f14d 95b5
d288 b53f 7009 9d86 5035 15ee f36e 4f04

Şimdi bu oluşturulan dosyayı siliyoruz. Bunun için şu komutu kullanalım:

rm tempfile

sync

Bir süre bekledikten sonra tekrar okuma komutumuzu veriyoruz, hani şu “begin_LBA” adres bilgili olan. Aynı komutu tekrar verelim:

hdparm --read-sector begin_LBA_adresimiz /dev/sdX

Bu komuttan sonra göreceğiniz şey sadece sıfırlardan oluşan bir cevap :

/dev/sda:
reading sector 1651712: succeeded
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000
0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000 0000

Gördüğünüz gibi trim desteğimiz aktif. Sıra geldi ufak bir hız testine bakalım okuma hızımız ne kadar ?

T61 Bellek Güncellemesi

Not: Bu yazı aslında Temmuz 2010 yılında yazdığım bir yazı idi ama burada yayınlamamıştım.

Yanlış hatırlamıyorsam 2006 üretimi olan T61 makinemi (7661-E26) güncellemeye karar verdim. İşe ilk olarak bellek güncellemesi ile başladım. Resmi belgeleriende azami 4 GB bellek desteklediği yazıyordu fakat bana göre daha fazlaı için bir engel yoktu. Çünkü sahip olduğu işlemci 64 bit destekli T7300 idi ve anakartında bulunan yongaseti 965 idi. Yabancı forumlarda yaptığım araştırmalarda da benimle aynı görüşte olan ve makinalarına 8 GB bellek takan kullanıcılar vardı.

Bu bilgiler ışığında ilk önce cihazın bios sürümünü en güncel hale getirdim ardından 2 adet 4 GB DDR2 800 bellek tedarik edip cihaza takmaya koyuldum. Şans eseri eski belleklerimle yeni gelen bellekler aynı marka idi (samsung). İşlem sonunda cihaz hiç bir sorun çıkarmadan 8GB belleği gördü. 64 bitlik işletim sistemi kullandığım için de yazılım tarafında da sıkıntı olmadı. Kısacası resmi dökümanlar 4 Gb dese de muhtemelen sizlerin makinalarınızda bu miktarda belleği kullanabilir.